Το Μουσείο Πόλης του Δήμου Καρδίτσας και το Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας ανέδειξαν την κεντητική ως ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά
Με μεγάλη συμμετοχή κοινού πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, στο Κτήριο Σακελλαρίου του Μουσείου Πόλης του Δήμου Καρδίτσας, η δράση «Οι Κλωστές αφηγούνται…», στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς, που φέτος είχαν το θέμα «Κληρονομιά σε κίνδυνο – αναβίωση, ανθεκτικότητα, αναστοχασμός».
Η δράση αποτέλεσε μια ιδιαίτερα ουσιαστική συνάντηση δύο μουσείων της Θεσσαλίας, του Μουσείου Πόλης του Δήμου Καρδίτσας και του Λαογραφικού Ιστορικού Μουσείου Λάρισας – Γιώργος και Λένα Γουργιώτη. Υλοποιήθηκε με την υποστήριξη του Συλλόγου των Φίλων του Μουσείου Πόλης και είχε στο επίκεντρο την παραδοσιακή κεντητική, τη διάσωση της τεχνογνωσίας και τη μετάδοση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με το καλωσόρισμα της Δρ. Φένιας Λέκκα, Επιστημονικά Υπεύθυνης του Μουσείου Πόλης, η οποία υποδέχθηκε το κοινό, μετέφερε τη στήριξη του αρμόδιου Αντιδημάρχου, Παναγιώτη Ευθυμίου, και αναφέρθηκε στη σημασία της συνεργασίας των δύο μουσείων, την ανάγκη διάσωσης και μετάδοσης της παραδοσιακής χειροτεχνικής γνώσης και την πλούσια συλλογή κεντητικής του Μουσείου Πόλης.
Στη συνέχεια, η Φανή Καλοκαιρινού, Επιστημονική Υπεύθυνη του Λαογραφικού Ιστορικού Μουσείου Λάρισας, παρουσίασε την έκθεση «Της λυγερής το φόρεμα, της νύφης το φουστάνι», ένα συλλογικό αφηγηματικό κέντημα μήκους 6,5 μέτρων, το οποίο δημιουργήθηκε από 16 Λαρισαίες κεντήστρες, με την επιστημονική καθοδήγηση από την ίδια και την εικαστική επιμέλεια της Ιφιγένειας Σδούκου. Αναφέρθηκε επίσης διεξοδικά στις δράσεις ανάδειξης της παραδοσιακής χειροτεχνίας που υλοποίησε πρόσφατα το ΛΙΜΛ.
Ακολούθησε παρουσίαση από την Ιφιγένεια Σδούκου, μέσα από την οποία αναδείχθηκε η δημιουργική διαδικασία του έργου και ο τρόπος με τον οποίο ένα παραδοσιακό μοτίβο, μια τεχνική και ένα στοιχείο της ενδυματολογικής κληρονομιάς μετασχηματίζονται σε ένα σύγχρονο συλλογικό έργο, διατηρώντας ζωντανή τη σύνδεσή τους με την παράδοση.
Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης, το κοινό είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με ένα σπάνιο υλικό αυθεντικών καραγκούνικων ενδυμασιών, το οποίο αποκτήθηκε χάρη στους Φίλους του Μουσείου Πόλης και για την ώρα είναι στο στάδιο της καταγραφής και της συντήρησης. Ο Νίκος Φίλος, ερευνητής και πρωτεργάτης του Σωματείου Διάσωσης και Διάδοσης του Λαϊκού Πολιτισμού «Η ΨΗΦΙΔΑ», μαζί με τις υπεύθυνες των δύο μουσείων, επιχείρησαν έναν ζωντανό σχολιασμό των κομματιών, με έμφαση στον πλούσιο συμβολισμό τους, στις συνθήκες ζωής των γυναικών που τα φορούσαν, στις παραλλαγές τους ανάλογα με τον τρόπο και τον ιδιαίτερο τόπο που παρήχθηκαν αλλά και στην κοινωνική λειτουργία που υπηρέτησαν. Τα αντικείμενα αποτέλεσαν αφετηρία για μια ουσιαστική ανταλλαγή γνώσεων και βιωμάτων, με το κοινό να συμμετέχει ενεργά, καταθέτοντας προσωπικές μνήμες, οικογενειακές ιστορίες και εμπειρίες που συνδέονται με το κέντημα και την παραδοσιακή φορεσιά. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις παραδοσιακές τέχνες και τεχνικές, με ιδιαίτερη αναφορά στην κεντητική και την καραγκούνικη φορεσιά.
Η μεγάλη προσέλευση του κόσμου, η παρουσία μελών του Συλλόγου των Φίλων του Μουσείου Πόλης και άλλων συλλογικοτήτων της πόλης και της Θεσσαλίας, αλλά και ανθρώπων που έχουν προσωπική σχέση με την καραγκούνικη παράδοση, δημιούργησαν ένα ιδιαίτερα ζωντανό περιβάλλον διαλόγου. Η δράση ανέδειξε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο ότι τα μουσεία μπορούν να λειτουργούν ως χώροι συνάντησης της υλικής και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και ως τόποι όπου η γνώση συναντά τη βιωμένη εμπειρία της κοινότητας.
Η εκδήλωση είχε, παράλληλα, έναν ιδιαίτερα φορτισμένο συναισθηματικά χαρακτήρα, καθώς ήταν αφιερωμένη στη μνήμη της Πηνελόπης Πατραμάνη (1941–2026), της σπουδαίας κεντήστρας που επρόκειτο να συμμετάσχει στη δράση με βιωματικό εργαστήριο κεντητικής, αλλά έφυγε απροσδόκητα από τη ζωή στις 9 Σεπτεμβρίου 2026. Η παρουσία της, μέσα από το έργο, τη γνώση και την προσφορά της στην κεντητική τέχνη, παρέμεινε ζωντανή σε όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης.
Η δράση «Οι Κλωστές αφηγούνται…» επιβεβαίωσε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των πολιτιστικών φορέων της Θεσσαλίας και ανέδειξε την ανάγκη για συστηματική τεκμηρίωση, μελέτη, συντήρηση και μετάδοση των παραδοσιακών τεχνικών, ιδιαίτερα εκείνων που κινδυνεύουν να χαθούν.
Το συλλογικό αφηγηματικό κέντημα «Της λυγερής το φόρεμα, της νύφης το φουστάνι» θα φιλοξενείται στο Μουσείο Πόλης του Δήμου Καρδίτσας έως τις 30 Οκτωβρίου 2026. Η έκθεση είναι επισκέψιμη και ιδιαίτερα ευπρόσδεκτες είναι οι σχολικές ομάδες και οι εκπαιδευτικοί που επιθυμούν να αξιοποιήσουν το έργο ως αφετηρία για εκπαιδευτικές και δημιουργικές δραστηριότητες (τηλ. για κρατήσεις: 2441554064).
