της Ζωής Βαϊοπούλου
Μια κατάθεση ψυχής, όχι ένα δελτίο τύπου
Δεν θα σου μιλήσω με αριθμούς.
Δεν θα σου μιλήσω με στατιστικές, δείκτες και ισολογισμούς.
Θα σου μιλήσω με την καρδιά.
Γιατί ντρέπομαι.
Όχι για τη φτώχεια.
Ντρέπομαι για την αλαζονεία.
Ντρέπομαι που σε αυτή τη χώρα ένας δημόσιος λειτουργός μπορεί να μιλά για «κακομοίρηδες» και «νοικοκύριδες», σαν η αξία του ανθρώπου να μετριέται μοναχά απ το πορτοφόλι του.
Και θέλω να σου μιλήσω για τον πατέρα μου. Για τη μάνα μου. Για τον ηλικιωμένο ασθενή, που ξέρει να υπομένει μ ένα.."Δόξα τω Θεώ!"
Για τον παππού, που χει περάσει κατοχή, εμφύλιο, χούντα, κρίσεις και χρεοκοπίες, και κάθε πρωί πρωί μοιράζεται την «καλημέρα» με το γείτονα.
Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι κακομοίρης.
Είναι βιβλίο ζωντανό.
Ο νοικοκύρης που ξέρω εγώ δεν είναι αυτός που έχει λεφτά.
Είναι αυτός που νοιάζεται.
Είναι η γιαγιά που είχε ένα τσουβάλι αλεύρι και το μοιραζόταν με τη γειτόνισσα. Που έραβε τα ρούχα των παιδιών της, τα έκανε καινούργια και μετά τα έδινε σε άλλα παιδιά.
Δεν ήξερε τι σημαίνει «αποταμίευση».
Ήξερε όμως τι σημαίνει:
«Περισσεύει λίγο. Πάρ' το.»
Είναι ο άνθρωπος που δεν είχε πολλά, αλλά είχε χώρο για τον άλλον.
Αυτός ήταν ο νοικοκύρης.
Όχι ο «καλός πελάτης» της τράπεζας.
Ο άνθρωπος που
ν-οικο-κύρευε τον οίκο του: το σπίτι, την οικογένεια, τη γη, τη γειτονιά, την κοινότητα.
Και πάμε τώρα να μιλήσουμε για τον "κακομοίρη".
Τον ξέρω.
Τον βλέπω κάθε μέρα.
Είναι ο άνθρωπος στο ταμείο του σούπερ μάρκετ που μετρά τα κέρματα για να πληρώσει το γάλα και, παρ' όλα αυτά, χαμογελά και λέει «ευχαριστώ».
Είναι ο νέος που δουλεύει σε δύο δουλειές, γυρίζει σπίτι αργά και συνεχίζει να διαβάζει. Γιατί δεν θέλει να παραιτηθεί από τη ζωή του.
Είναι η μάνα που λέει «δεν πεινάω» για να φάνε τα παιδιά της.
Αυτοί δεν είναι κακομοίρηδες.
Είναι οι ήρωες της σιωπής.
Είναι εκείνοι που κρατούν την Ελλάδα όρθια, αθόρυβα.
Όταν καίγεται το δάσος, τρέχουν.
Όταν πλημμυρίζει η γειτονιά, ανοίγουν το σπίτι τους.
Όταν κάποιος αρρωστήσει, δίνουν αίμα.
Όταν ο διπλανός δυσκολεύεται, του δίνουν ένα χερι βοήθειας.
Κι αν κάποιος τους αποκαλεί «κακομοίρηδες», δεν συρρικνώνει εκείνους.
Μικραίνει ο ίδιος τον εαυτό του.
Πλ-ούσιος είναι αυτός στον οποίο υπάρχει πλεόνασμα ουσίας.
Μας έχουν έρθεις μάθει να μετράμε τον πλούτο με το «έχω».
Έχω χρήματα.
Έχω σπίτι.
Έχω αυτοκίνητο.
Έχω εξουσία.
Έχω τίτλο.
Κι αν ο πραγματικός πλούτος δεν είναι αυτό που έχεις.
Αν είναι αυτό που είσαι και πηγαία το περίσσευμα ρέει από μέσα σου;
Περισσεύει αγάπη;
Περισσεύει χρόνος για τον άλλον;
Περισσεύει μια καλή κουβέντα;
Περισσεύει μια αγκαλιά;
Περισσεύει ανθρωπιά;
Τότε είσαι πλούσιος.
Κι αυτό το πλεόνασμα δεν φαίνεται σε κανέναν ισολογισμό.
Ο παππούς που κουβαλά τη μνήμη ενός ολόκληρου κόσμου.
Η γιαγιά που κρατά την οικογένεια ενωμένη.
Ο δάσκαλος που δίνει περισσότερα από όσα του ζητούν.
Ο εθελοντής. Ο αιμοδότης. Ο άνθρωπος που προσφέρει χωρίς να περιμένει αντάλλαγμα.
Ο δικός σου άνθρωπος στις χαρές και στις λύπες.
Αυτοί για μένα, είναι οι πραγματικοί "εμίρηδες".
Γιατί μπορεί να έχεις πολλά και να μην έχεις τίποτα να δώσεις.
Και μπορεί να έχεις λίγα και να σου περισσεύουν απ όλα.
Κι εδώ γεννιέται το ερώτημα.
Τι συμβαίνει όταν ο άνθρωπος φοβάται αυτό που έχει μέσα του;
Όταν φοβάται το κενό;
Τότε προσπαθεί να γεμίσει το μέσα του απ' έξω.
Με χρήμα.
Με κατανάλωση.
Με εξουσία.
Με τίτλους.
Με αναγνώριση.
Να γεμίσει απ έξω και ρηχά, επιφανειακά, επειδή φοβάται να δει το μέσα.
Μπορεί έτσι να έχεις γεμάτες τράπεζες και άδεια ψυχή.
Μπορεί να έχεις πολλά και να είσαι άδειος.
Και μπορεί να έχεις λίγα και να είσαι γεμάτος ζωή.
Γι' αυτό το αντίθετο του πλούτου δεν είναι η φτώχεια.
Είναι η κενότητα.
(Άδ)ης, (άδ)ειος (άδ)εια..
Κοινός παρονομαστής το κενό..
Ίσως γι' αυτό είναι τόσο εύκολο να χωρίζουμε τους ανθρώπους σε «νοικοκύρηδες» και «κακομοίρηδες».
Θελουν
Να κοιτάμε τον διπλανό μας.
Να τον ζηλεύουμε.
Να τον περιφρονούμε.
Να τον φοβόμαστε.
Και όσο κοιτάμε ο ένας τον άλλον, ξεχνάμε να κοιτάξουμε εκεί που πραγματικά πρέπει:
Τι κράτος έχουμε;
Τι κοινωνία θέλουμε;
Τι Δημοκρατία παραδίδουμε στα παιδιά μας;
Ο διχασμός είναι το πιο εύκολο παυσίπονο.
Η αξιοπρέπεια, όμως, είναι η θεραπεία.
Δεν θα απαντήσω στην απαξίωση με απαξίωση.
Δεν θα πω «εσείς είστε οι κακομοίρηδες».
Γιατί τότε θα γίνω ίδια με αυτό που καταγγέλλω.
Θα πω:
Δεν είμαι κακομοίρης.
Και δεν είσαι κι εσύ.
Είμαστε άνθρωποι.
Άνθρωποι που εργάζονται.
Που αγωνίζονται.
Που αντέχουν.
Που αγαπούν.
Που προσφέρουν.
Και θέλουμε ένα κράτος που να το αναγνωρίζει.
Νοσοκομεία που θεραπεύουν.
Σχολεία που μορφώνουν.
Δικαιοσύνη που αποδίδεται.
Θεσμούς που υπηρετούν τον πολίτη και να λογοδοτούν
Δεν ζητάμε ελεημοσύνη.
Ζητάμε σεβασμό.
Ζητάμε να μη θεωρείται κανείς κατώτερος επειδή έχει λιγότερα χρήματα.
Γιατί ο άνθρωπος που εργάζεται, αγωνίζεται, προσφέρει, αντέχει και δεν χάνει την ανθρωπιά του δεν είναι κακομοίρης.
Είναι η ραχοκοκαλιά της Ελλάδας.
Οι πραγματικοί "εμίρηδες" αυτού του τόπου είναι εκείνοι που δεν έχουν πολλά στην τσέπη, αλλά έχουν τόσο πλούτο μέσα τους, ώστε να περισσεύει και για τους άλλους.
Αυτούς όχι μόνο δεν πρέπει να τους λυπόμαστε,
Πρέπει να τους ακούμε.
Να τους σεβόμαστε.
και στα χέρια τους να εμπιστευτούμε τη Δημοκρατία.
Γιατί από εκείνο το μικρό «περισσεύει λίγο, πάρ' το» μπορεί να αρχίσει κάτι πολύ μεγαλύτερο:
το συνειδητοποιημένο «εγώ» που γίνεται άξιο «εμείς».
Κι από αυτή τη μαγιά, μπορεί να ξαναγεννηθεί η Δημοκρατία.
Αυτή είναι η Ελπίδα για τη Δημοκρατία.
Όχι ένα σύνθημα.
Μια καθημερινή πράξη αξιοπρέπειας.
Φως σε δράση.
Ζωή Βαϊοπούλου
