Ο πεζόδρομος Χατζημήτρου αποτελεί ένα από τα πιο ζωντανά και δροσερά σημεία του κέντρου της Καρδίτσας, ενώ και ο παρακείμενος πεζόδρομος Σμύρνης φιλοξενεί σημαντική ώριμη βλάστηση.
Τα ώριμα δέντρα που υπάρχουν σήμερα και στους δύο πεζοδρόμους δεν είναι απλώς μέρος της εικόνας της πόλης• παρέχουν φυσική σκίαση, συμβάλλουν στη μείωση της θερμοκρασίας κατά τους θερινούς μήνες, βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα και ενισχύουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Στο πλαίσιο του έργου «Δημιουργία Δικτύου Ποδηλατοδρόμων και Πράσινων Διαδρομών» προβλέπεται η απομάκρυνση 29 ώριμων και υγιών δέντρων στους δύο πεζοδρόμους. Με βάση την τεχνική αξιολόγηση που πραγματοποιήσαμε, θεωρούμε ότι η συγκεκριμένη επιλογή δημιουργεί σοβαρές περιβαλλοντικές και μικροκλιματικές επιπτώσεις, οι οποίες δεν μπορούν να αναπληρωθούν άμεσα με νέες φυτεύσεις.
Τα δέντρα που πρόκειται να απομακρυνθούν, κατά κύριο λόγο φλαμουριές, είναι ηλικίας άνω των 30 ετών και παρουσιάζουν πολύ καλή φυτοϋγειονομική κατάσταση. Η συνολική σκιαστική κάλυψη που προσφέρουν εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 375–750 τετραγωνικά μέτρα. Η αντικατάστασή τους με μικρά νεαρά δέντρα σημαίνει ότι η περιοχή θα χρειαστεί περίπου 15 έως 20 χρόνια για να αποκτήσει ξανά αντίστοιχη σκιαστική και οικολογική απόδοση.
Αυτό έχει άμεση σημασία για την καθημερινότητα των πολιτών. Σε μια εποχή που οι θερμοκρασίες στις πόλεις αυξάνονται συνεχώς, τα ώριμα δέντρα αποτελούν την πιο αποτελεσματική φυσική λύση για τη θερμική άνεση στον δημόσιο χώρο. Χωρίς αυτά, οι πεζόδρομοι θα γίνουν θερμότεροι, λιγότερο φιλικοί για πεζούς, παιδιά, ηλικιωμένους και επαγγελματίες της περιοχής.
Παράλληλα, τα δέντρα αυτά συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα του αστικού περιβάλλοντος, φιλοξενώντας επικονιαστές και ενισχύοντας τις οικολογικές διαδρομές στο κέντρο της πόλης. Επίσης, το επιχείρημα περί προβλημάτων από τα ριζικά συστήματα προς τα υπόγεια δίκτυα δεν τεκμηριώνεται επαρκώς στην υποβληθείσα μελέτη του έργου. Η διεθνής πρακτική προβλέπει τεχνικές λύσεις προστασίας και συντήρησης χωρίς να απαιτείται μαζική κοπή ώριμων δέντρων.
Πέραν τούτων, διαπιστώθηκαν ελλείψεις και ασυμφωνίες στη μελέτη ως προς την αποτύπωση της υφιστάμενης βλάστησης και τον αριθμό των νέων φυτεύσεων. Για παρεμβάσεις που αλλάζουν ουσιαστικά το πράσινο μιας πόλης, η τεχνική τεκμηρίωση πρέπει να είναι πλήρης, σαφής και απολύτως αξιόπιστη.
Σημειώνεται ότι στη μελέτη του έργου δεν υπάρχει σαφής και τεκμηριωμένη πρόβλεψη για τη διαχείριση των 29 ώριμων δέντρων που πρόκειται να απομακρυνθούν από τους πεζοδρόμους Χατζημήτρου και Σμύρνης. Παρότι σε δημοσίευμα του τοπικού τύπου γίνεται αναφορά σε μεταφυτεύσεις ή μετακινήσεις των υφιστάμενων δέντρων σε άλλα σημεία της πόλης, οι σχετικές πληροφορίες δεν περιλαμβάνονται ούτε τεκμηριώνονται στη μελέτη. Επιπλέον, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η μεταφύτευση ώριμων δέντρων αποτελεί ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία, με αβέβαια ποσοστά επιτυχίας. Διευκρινίζεται επίσης ότι, λόγω του ότι η περιοχή βρίσκεται εντός σχεδίου πόλης, η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δασαρχείου. Ως εκ τούτου, δεν προκύπτει ουσιαστική γνωμοδότηση ή αξιολόγηση του Δασαρχείου.
Θέλουμε να τονίσουμε ότι η προστασία των υφιστάμενων ώριμων δέντρων δεν είναι αντίθετη με τη βελτίωση των υποδομών ή τη βιώσιμη κινητικότητα. Η πόλη χρειάζεται ποδηλατοδρόμους και σύγχρονες υποδομές, αλλά χρειάζεται εξίσου και το πράσινο που ήδη διαθέτει. Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις σχεδιάζουν τις παρεμβάσεις τους με τρόπο που να διατηρεί το υφιστάμενο φυτικό κεφάλαιο και όχι να το καταστρέφει.
Για τον λόγο αυτό θεωρούμε απαραίτητη την επανεξέταση και τροποποίηση της μελέτης, ώστε να αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις που θα επιτρέπουν την υλοποίηση του έργου χωρίς την απομάκρυνση των ώριμων δέντρων.
Η προστασία του αστικού πρασίνου είναι υπόθεση όλων μας και αφορά το παρόν αλλά και το μέλλον της πόλης μας.
Οι συντάκτες
Χεντρίκα Φυλακτή Μάμαλη - Δασολόγος
Αναγνωστοπούλου Μαρία Βασιλική – Περιβαλλοντολόγος, Μηχανικός Περιβάλλοντος MSc
